ΕΣΧΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΥΧΙΕΣ

(Από τον 1ο μ.Χ. - 20ό αιώνα)

 

Το έτος 33 μ.Χ. και λίγες μέρες πριν από τον θάνατό του, ο από Ναζαρέτ Ιησούς μίλησε στους τέσσερις αγαπημένους του μαθητές, πάνω στο όρος των ελαιών, για τα έσχατα του κόσμου. Η περίφημη αυτή εσχατολογική προφητεία του Ιησού, η οποία είναι γνωστή και ως "μικρή Αποκάλυψη", περιέχεται στο 24ο κεφάλαιο του Ματθαίου, στο 13ο του Μάρκου και στο 21ο του ευαγγελιστή Λουκά. Περιελάμβανε σημεία που θα προηγούνταν της καταστροφής της Ιερουσαλήμ (33-70 μ.Χ.) και ενδείξεις για το "σημείο της παρουσίας του και της συντέλειας του αιώνος". Αντί να δώσει λεπτομέρειες για τον καιρό του τέλους, ο Χριστός αρκέστηκε στο να δώσει τα γενικά πλαίσια των εσχάτων. Συνιστά στους μαθητές του να είναι άγρυπνοι γιατί δεν "θα γνωρίζουν τον καιρό". Το μεγαλύτερο μέρος της ομιλίας αναφέρεται στα γεγονότα μέχρι το 70 μ.Χ., και το κέντρο βάρους της είναι περισσότερο ηθικο-προτρεπτικό, παρά με την αυστηρή έννοια εσχατολογικό: "Και υμείς γίνεσθε έτοιμοι, ότι η ου δοκείτε ώρα, ο Υιός του Ανθρώπου έρχεται" (Ματθ. 24:44). Αυτή είναι μία χαρακτηριστική του έκφραση, μαζί με μία άλλη που ατυχώς πολλοί Χριστιανοί λόγω του μεγάλου ζήλου τους παρεγνώρισαν: "Περί δε της ημέρας εκείνης και ώρας ουδείς οίδεν, ουδέ οι άγγελοι του ουρανού, ουδέ ο Υιός, ει μη ο Πατήρ μόνος". (Ματθ. 24:36).

        Άλλωστε η παραβολή του κλέπτου και του οικοδεσπότου, αυτό το σημείο ήθελε να τονίσει: της άγνοιας του χρόνου και της αγρύπνιας (Λουκάς 12:39-40).

        "Τους χρόνους και τους καιρούς τους έχει ο Πατήρ εν τη ιδία αυτού εξουσία" (Πράξεις 1:7) προειδοποίησε ο Κύριός μας τους μαθητές του.

        Ωστόσο, ο ένθερμος ζήλος και η έντονη επιθυμία των πρώτων χριστιανών κατ' αρχάς και των μετέπειτα γενεών αργότερα, για την επάνοδο του Κυρίου, που συνοδεύεται με την "αποκατάσταση πάντων" και την ευλογία του ανθρώπινου γένους, καθώς και οι ανησυχίες λόγω διαφόρων γεγονότων και καταστροφών, αλλά και οι διωγμοί και οι θλίψεις των πιστών, συνετέλεσαν κατά περιόδους, στο να διατυπωθούν έντονες εσχατολογικές προσδοκίες. Αυτές περιελάμβαναν και τον προσδιορισμό όχι μόνον περιόδων αλλά ακόμη και έτους επανόδου του Χριστού ή της Δευτέρας Παρουσίας του. Άλλες από αυτές τις προσπάθειες ήταν στη γενική άποψη της εγγύτητας του τέλους ¾ αφού τούτο πάντα είναι πιθανό και ενδεχόμενο ¾, και άλλες σε χρονικούς υπολογισμούς με βάση χωρία κυρίως της Π. Διαθήκης.

        Είναι ενδιαφέρον να παρακολουθήσει κανείς τις σπουδαιότερες εσχατολογικές προβλέψεις στο διάβα των 20 αιώνων, οι οποίες έγιναν από πιστούς κυρίως αλλά και από αγύρτες που ήθελαν να εκμεταλλευτούν το χριστιανικό φρόνημα για ιδιοτελείς σκοπούς.

        Παρακάτω παραθέτουμε έναν τέτοιο χρονολογικό πίνακα με λίγα επεξηγηματικά σχόλια, και στο τέλος θα προβούμε σε μερικές γενικές παρατηρήσεις και συμπεράσματα:

 

 

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

        Ο μακρύς αυτός κατάλογος είναι ενδεικτικός και όχι εξαντλητικός των αποτυχημένων προβλέψεων περί του τέλους. Η προσεκτική μελέτη όμως αυτών των περιπτώσεων μπορεί να μας οδηγήσει σε ορισμένα ενδιαφέροντα συμπεράσματα.

        Κατ' αρχάς, οι συνεχείς αποτυχημένες προβλέψεις για την Δευτέρα Παρουσία και τη Συντέλεια, αποκαλύπτουν ότι είναι ανέφικτη η ασφαλής πρόβλεψη της εγγύτητας του τέλους, και μάλιστα με μαθηματικούς υπολογισμούς. Και τούτο, διότι, δεν το επιτρέπουν τα Βιβλικά δεδομένα. Αυτά δίνουν μόνο το γενικό πλαίσιο των εσχάτων και μας υποδεικνύουν να είμαστε άγρυπνοι, αντί να υπολογίζουμε το τέλος με επισφαλείς και αυθαίρετους τρόπους.

Αν η μέθοδος υπολογισμού της εγγύτητας του τέλους μέσω χρονικών υπολογισμών βασισμένων σε χωρία της Π. Διαθήκης ήταν ορθή, ασφαλώς θα έκανε χρήση αυτής τόσο ο Ιησούς όσο και οι Απόστολοι και θεόπνευστοι συγγραφείς της Κ. Διαθήκης.

     Οι αποτυχίες προβλέψεως εγγύτητας του τέλους βέβαια, δεν σημαίνει ότι το τέλος δεν θα έρθει στον καιρό που πρέπει. Ο Θεός και η Βίβλος δεν αποτυγχάνουν. Οι άνθρωποι απέτυχαν ¾παρά τις καλές ενδεχομένως προθέσεις τους¾ και αποτυγχάνουν, γιατί είτε αγνοούν τον Λόγο του Θεού, είτε την ορθή ερμηνεία του Λόγου Του, είτε γιατί βιάζονται να έρθει ο Χριστός στην εποχή τους για να απαλλαγούν σύντομα από τις θλίψεις και το θάνατο.

        Ένα άλλο συμπέρασμα που εξάγεται, είναι, ότι η έντονη εσχατολογική κίνηση των τριών πρώτων αιώνων μ.Χ. ατόνησε βαθμιαία από τον 4ο αι. και μετέπειτα, μέχρι το έτος 1000 μ.Χ. Από τότε και μετά αναζωπυρώνεται, και διάφορα χιλιαστικά και εσχατολογικά κινήματα εμφανίζονται, τα οποία αποκορυφώνονται τον 19ο και 20ό αιώνα. Κύριοι λόγοι κάμψης του εσχατολογικού κινήματος μεταξύ του 4ου και 10ου αι. είναι η απογοήτευση από την μη αναμενόμενη έλευση του τέλους, η επίσημη αναγνώριση του Χριστιανισμού από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, και κυρίως η διείσδυση της ελληνικής φιλοσοφίας στον Χριστιανισμό με τον Ωριγένη, Αυγουστίνο και άλλους Πατέρες, η οποία έστρεψε το αρχικό εσχατολογικό ρεύμα σε άλλη κατεύθυνση (αθανασία της ψυχής, και μετάβασή της στον Παράδεισο) αντί της αρχικής (ανάσταση νεκρών και αποκατάσταση Παραδείσου πάνω στη γη).

        Η Εγκυκλοπαίδεια Μπριττάνικα σημειώνει ότι "στον Μεσαιωνικό Χριστιανικό κόσμο, η εσχατολογία της Κ.Δ. έδωσε τη θέση της σ' ένα δογματικό σύστημα, τα φιλοσοφικά θεμέλια του οποίου είναι Πλατωνικά-Αριστοτελικά". Οι Μεσσιανικές προσδοκίες φαίνεται ότι ήσαν πάντα πιο έντονες σε περιόδους διωγμού, κρίσεως και καταστροφών, καθώς και σε κομβικές χρονικές περιόδους ή έτη (π.χ. 1000 μ.Χ., 1500 μ.Χ., 2000 μ.Χ.).

        Η έξαρση του φαινομένου της εσχατολογικής κίνησης στις μέρες μας είναι μεγαλύτερη από τις προηγούμενες περιόδους όπως δείχνουν οι πυκνές προβλέψεις και οι αντίστοιχες αποτυχίες των οπαδών τους στις δεκαετίες του 1980 και 1990. Αυτό μπορεί να οφείλεται εν μέρει στο ότι με το τέλος της χιλιετίας (millenium) υπάρχει μεγάλη ανησυχία λόγω της διάχυτης πίστης ότι μετά από 6.000 χρόνια ανθρώπινης ιστορίας, μόχθου και αγώνα κατά της αμαρτίας, έρχεται η 1000ετής ανάπαυση (Σάββατο αναπαύσεως) ¾ άποψη που δεν έχει επαρκή Βιβλική βάση, παρόλο που αναφέρεται στους αρχαίους εκκλησιαστικούς συγγραφείς.

        Ωστόσο, η έξαρση των φαινομένων, μπορεί να οφείλεται και στα τελειότερα μέσα πληροφοριών που έχουμε σήμερα σε σχέση με το παρελθόν. Σήμερα στο Internet υπάρχουν 628.000 σελίδες που περιέχουν πληροφορίες για διάφορες χριστιανικές ομάδες που ασχολούνται με το τέλος του κόσμου ...

Μετά από όλα αυτά, το τελικό συμπέρασμα που εξάγεται είναι ότι οι Χριστιανοί δεν θα πρέπει να ανησυχούν υπερβολικά για την έλευση κάποιου υποτιθέμενου Αντίχριστου, ή την εγγύτητα του τέλους, ούτε να ζουν με το σύνδρομο ή το άγχος της συντέλειας του αιώνος. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να φτάσουν στο άλλο άκρο, να είναι δηλ. νωθροί και αδιάφοροι για το σπουδαίο θέμα της Δευτέρας Παρουσίας του Κυρίου. Πρέπει να βρίσκονται σε διαρκή επαγρύπνηση και ετοιμότητα ¾ όπως ένας φρουρός είναι άγρυπνος στο φυλάκιό του ¾ αντί να μετράνε καιρούς και χρόνους. Γιατί η μόνη ασφαλής συμβουλή είναι: "καθ' ην ου δοκείτε ώρα ο Υιός του Ανθρώπου έρχεται", αφού την ημέρα και την ώρα και τον καιρό τα γνωρίζει μόνον ο Ουράνιος Πατέρας και κανένας άγγελος ή άνθρωπος, όσο σοφός ή ευσεβής κι αν είναι. Γι' αυτό και κανείς δεν πρέπει να φρονεί "υπέρ ότι είναι γεγραμμένον" (Α΄Κορ. 4:6).

 

Ο  Βιβλικός

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

¾ G.R.Beasley-Murray: Jesus and the Last Days (1993)

¾ God and Religion, Περιοδικό (τεύχος 4ο, 1999)

¾ Chiliasmus, λήμμα-άρθρο στην Theologishe Realenzyklopadie (1981)

¾ Millenium, λήμμα-άρθρο, εγκυκλοπαίδειες Μπριττάνικα και Μεγάλη Αμερικανική

¾ Π. Χρήστου, Εκκλησιαστική Γραμματολογία (1959)

¾ Νόρμαν Κον,  Αγώνες για την Έλευση της Χιλιετούς Βασιλείας του Θεού (1999)

 

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ ΤΟΥ JESUSPORTAL

 

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΑΡΘΡΩΝ